metromanila.politics.com.ph

Milky B. Rigonan: Bantay pondo

126

60 to 70-billion pesos ang block grant na inaprubahan ng bicam committee sa ilalim ng Bangsamoro Organic Law.

Hindi biro ang napakalaking pondong ilalaan sa Bangsamoro Autonomous Region in Muslim Mindanao na kukunin sa buwis ng taongbayan kaya may pakialam ang bawat Filipino sa paraan, proseso at paggamit ng pondo ng Bangsamoro government.

Sa napagkasunduan sa bicam, makukuha ng Bangsamoro region ang 70-percent ng kita ng probinsiya o lungsod mula sa national internal revenue, fees and charges maging mga buwis na ipinapataw sa natural resources.

Dahil nasunod ang 75-25 sharing, tiniyak ni Senate Majority Leader Juan Miguel Zubiri na may sapat na safeguards para mabantayan ang bilyones na pondo na ilalaan sa Bangsamoro region.

Dapat lang umiral ang transparency and accountability sa pangangalaga ng pondo dahil malaking bahagi nito ay kukunin sa buwis ng taongbayan.

Ayon kay Zubiri, ang Commission on Audit pa rin ang magbabantay sa paggastos sa block grant.

Required din ang Bangsamoro region na magsumite ng accounting requirements sa Department of Budget and Management at Department of Finance tulad din ng ginagawa ng mga lokal na pamahalaan at mga ahensiya ng gobyerno.

Paliwanag ni Zubiri, subject sa audit ang lahat ng paggastos sa Bangsamoro region sa paggamit ng block grant at dapat may certain percentage ng pondo ang ilalaan sa mga specific programs.

Sa pagbubukas ng 3rd regular session ng 17th Congress, napagtibay at naisabatas ni Pangulong Rodrigo Duterte ang Bangsamoro Organic Law.

Bukod sa pagtiyak na ito’y constitutionally compliant, dapat hindi rin maaaksaya ang napakalaking pondong ilalaan sa Bangsamoro region.

Magsilbing aral ang nangyari nang mapagtibay ang Autonomous Region in Muslim Mindanao. Tulad ng mapagtibay ang Bangsamoro Organic Law, puno rin noon ng pag-asa ang mga taga-Mindanao nang maisabatas ang ARMM.

Pero ang pag-asang ito ay naglaho dahil maraming anomalya at paglustay ng pondo ang nadiskubre ng Commission on Audit.

Ilan sa mga nabulgar ng COA ay ang talamak na corruption sa ARMM noong 2008 hanggang 2009 sa ilalim ni Governor Zaldy Ampatuan.

Sa findings ng COA, talamak ang purchases without public bidding na umabot sa P651 million pesos; cash advances na P866 million pesos at marami pang iba.

Baka hanggang ngayon, hindi pa tapos ang report at mga nadidiskubreng anomalya ng COA sa bubuwaging ARMM kaya matindi ang panawagan ng publiko na bantayan ang paggastos at paggagamitan ng pondo sa Bangsamoro region.

Kung susuriin, napakalaki na ang pondong binuhos ng mga nagdaang administrasyon sa Mindanao, bukod sa mga programa at proyekto ng kasalukuyang pamahalaan.

Tuwing may mga kalamidad at kaguluhan sa Mindanao, buhos din ang tulong hindi lang ng ating mga kababayan kundi ng international community sa mga apektadong residente.

Pero sa kabila ng napakalaking pondo na inilalaan sa Mindanao, marami pa rin ang lubog sa kahirapan, problema pa rin ang peace and order.

Sana nga, hatid ng Bangsamoro Organic Law ang bagong pag-asa sa mga taga-Mindanao.

Dahil kahit malayo, ano man ang nangyayari sa Mindanao, nagre-reflect sa kabuuan ng ating bansa.